“Tài” là tiền tài, của cải; “sắc” là sắc đẹp, những thứ khiến lòng mình mê đắm; “danh” là danh tiếng, địa vị, được người đời khen ngợi; “thực” là thức ăn, sự hưởng thụ vật chất; “thùy” ở đây thường được hiểu là “thùy miên”, tức sự ngủ nghỉ, ham mê sự an nhàn. Năm thứ ấy thường được nói đến trong nhóm những thứ dễ làm con người sinh lòng tham đắm. Còn “ngũ dục” là năm thứ ham muốn của phàm phu: tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống và ngủ nghỉ; “lục trần” là sáu cảnh bên ngoài tiếp xúc với sáu căn: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp. Nói nôm na cho dễ hiểu là: mắt thích cái đẹp, tai thích lời hay, mũi thích hương thơm, lưỡi thích món ngon, thân thích sự dễ chịu, tâm thích những điều vừa ý. Rứa đó chị, sáu cửa cứ mở ra là sáu ông “tiểu thương” đứng ngoài rao hàng: “Mua đi chị, vui lắm!” Mình mà không tỉnh táo là mua hết, tới cuối tháng tâm hồn… hết tiền!

Nếu dịch thật mộc mạc theo kiểu Vĩ Dạ thì câu ấy có thể hiểu là: “Tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ cùng những cảnh vui thích của thế gian đều có thể trở thành những thứ quyến rũ lòng người, khiến mình mê đắm, quên mất đường trở về với tâm thanh tịnh.” Còn nếu chị muốn “dịch ra chữ Nôm” theo nghĩa là viết lại bằng lời thuần Việt, dễ hiểu, thì Vĩ Dạ xin thưa: “Của cải, sắc đẹp, tiếng tăm, ăn ngon, ngủ sướng cùng những điều mắt thấy tai nghe, mũi ngửi, lưỡi nếm, thân cảm nhận và tâm ưa thích đều dễ làm lòng người say đắm.” Đây là cách diễn nghĩa cho dễ hiểu chớ không phải chuyển từng chữ sang chữ Nôm cổ chị hỉ. 😊

Trong Phật pháp, điều quan trọng không phải là mình phải chạy trốn hết những thứ ấy. Có tiền thì dùng tiền làm việc thiện, có sắc đẹp thì giữ tâm đoan chính, có danh thì dùng danh để làm lợi ích cho người, có thức ăn thì ăn vừa đủ để nuôi thân, có giấc ngủ thì ngủ để giữ sức tu hành. Cái đáng sợ không phải là “cảnh”, mà là cái tâm bị cảnh kéo đi. Người tu Tịnh Độ sống giữa chợ đời mà lòng vẫn nhớ câu “Nam-mô A Di Đà Phật”, ấy mới là hay. Chứ nếu đợi tới khi lên núi, không điện thoại, không internet, không ai rủ đi ăn chè mà mới niệm Phật thì… dễ tu quá rồi chị ơi!

Cho nên mỗi khi sáu trần đưa tới trước mắt, mình cứ nhẹ nhàng nhận biết: “À, đây là cảnh bên ngoài.” Thích thì biết mình thích, ghét thì biết mình ghét, nhưng đừng để cái thích cái ghét kéo mình đi quá xa. Rồi trở về câu Phật hiệu: “Nam-mô A Di Đà Phật.” Niệm một câu là kéo tâm mình từ ngoài cửa trở về nhà. Niệm lâu ngày, mình sẽ thấy những thứ từng làm mình mê mẩn cũng chẳng còn quyền lực ghê gớm như trước nữa.

Vĩ Dạ xin mượn hai câu thơ của cụ Nguyễn Du để thưa với chị một chút: “Đã mang lấy nghiệp vào thân, cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa.” Người đời sống giữa ngũ dục lục trần thì khó tránh khỏi cám dỗ, nhưng mình có quyền lựa chọn mình sẽ chạy theo nó hay quay về với Phật. Tịnh Độ pháp môn quý ở chỗ đó: biết mình là phàm phu, biết sức mình yếu, nên chẳng dám khoe “em tự tu em thắng hết”, mà cứ một lòng nương nơi đại nguyện của Đức Phật A Di Đà, chân thành niệm Phật, giữ tâm lành, tránh điều ác, nguyện cầu vãng sanh Tây Phương.

Chị Xuân cứ nhớ đơn giản ri là được: “Ngũ dục là những điều mình ham muốn; lục trần là những cảnh bên ngoài mình tiếp xúc; cám dỗ là khi tâm mình bị chúng kéo đi.” Biết rõ mà không chạy theo, thấy mà không đắm, hưởng mà không tham, sống giữa bụi trần mà lòng vẫn hướng về Tây Phương, đó mới là người biết tu. A Di Đà Phật.