Thiệt ra, vua Lương Võ Đế đâu có lầm vì không biết chữ “phước”. Cái gốc nằm ở cái tâm. Nhà vua nghĩ mình xây chùa, độ tăng, in kinh, hộ trì Tam bảo thì đó là cái vốn để kể công. Còn Tổ Bồ Đề Đạt Ma thì thấy ngay cái tâm chấp công ấy nên mới đánh thẳng vô chỗ đau. Ngài không phủ nhận việc xây chùa hay cúng dường là có phước. Phước thì dĩ nhiên có, còn nhiều là đằng khác. Nhưng phước hữu lậu vẫn còn trong vòng sanh tử, chưa phải công đức giải thoát do trí huệ và tánh đức hiển lộ. Cho nên Tổ trả lời “không có công đức” là nói đúng cái điều vua đang hỏi, chớ đâu phải nói xây chùa là vô ích.

Nếu hôm đó vua đổi thành “phước đức”, chắc Tổ cũng cười rồi nói: “Phước thì có, nhưng bệ hạ còn chấp trước thì vẫn chưa ra khỏi luân hồi.” Mà nếu Tổ vì chiều lòng vua, nói đại “công đức vô lượng” cho vui cửa vui nhà, thì e rằng cả đời vua sẽ ôm cái hiểu lầm đó tới chết. Bác sĩ thấy bệnh nhân ung thư mà khen: “Anh khỏe dữ ha!” thì bệnh nhân cười, còn cái bệnh thì cười lớn hơn.

Nhiều người thương Tổ quá nên tiếc chín năm diện bích. Riêng Hai Lúa thì lại thấy chín năm đó đâu có uổng. Hạt lúa muốn thành bông phải chôn dưới bùn. Hòn ngọc muốn sáng phải mài. Chánh pháp muốn truyền lâu dài cũng phải có người dám nói lời người khác không thích nghe. Chính nhờ cuộc đối đáp đó mà bao đời sau mới hiểu được sự khác nhau giữa phước đức và công đức. Còn ngài Huệ Khả chặt tay cầu pháp, đó là câu chuyện biểu thị lòng cầu đạo tha thiết, chớ không phải lỗi vì Tổ lỡ nói cứng hay vua lỡ giận.

Hai Lúa nhớ câu của cổ nhân: “Lương dược khổ khẩu lợi ư bệnh, trung ngôn nghịch nhĩ lợi ư hành.” Thuốc đắng thì khó uống nhưng trị được bệnh; lời ngay thường chói tai nhưng giúp người sửa mình. Tổ Đạt Ma hôm ấy chẳng phải làm mất mặt vua, mà muốn cứu cái tâm chấp công của vua. Tiếc rằng thuốc hay gặp người chưa chịu uống nên đành để lại cho hậu thế.

Người học Phật tụi mình cũng nên rút kinh nghiệm. Làm được chút việc thiện đừng vội mở sổ ghi nợ với Phật. Xây một ngôi chùa, in một bộ kinh, cúng một bữa cơm chay… đều là phước báu đáng quý. Nhưng vừa làm xong mà trong bụng nghĩ: “Phen này chắc Phật ghi điểm cho mình rồi!”, thì giống như cái bao lúa mới đổ đầy đã chọc một lỗ dưới đáy, phước cứ rỉ từ từ.

Thôi thì Hai Lúa xin mượn sáu chữ trong pháp môn Tịnh Độ mà kết chuyện: “Nam Mô A Di Đà Phật.” Chuyên niệm một câu Phật hiệu, làm lành mà không chấp lành, tích phước mà không kể phước, khiêm nhường mà cầu sanh Cực Lạc. Được vậy thì khỏi cần đổi một chữ của người xưa, chỉ cần đổi một chút cái tâm của mình hôm nay là đã lời to hơn trúng mùa lúa, khỏi cần ngồi tiếc chuyện cách đây cả ngàn năm nữa.

Nam Mô A Di Đà Phật.

Với thân phận là một quốc vương, vua Lương Võ Đế dùng quyền lực của mình để ủng hộ đạo pháp. Dưới thời của ông, ông đã giúp kiến tạo 480 ngôi chùa, hộ pháp cho 10 vạn người xuất gia. Ông rất tự hào về việc làm của mình khiến cho Phật giáo ngày thêm hưng thịnh. Chính vì vậy nên khi gặp tổ Đạt Ma, ông kiêu hãnh hỏi rằng: “Trẫm làm nhiều việc cho Phật pháp như thế công đức có lớn không?” Tổ thật thà đáp lại: “Không có công đức gì cả”. Câu nói của tổ như một gáo nước lạnh tạt vào mặt vua Lương Võ Đế khiến cho ông cảm thấy tối sầm mặt mày nên lập tức tiễn khách. Vì không được vua hộ pháp nên tổ phải lên núi Thiếu Lâm ngồi quay mặt vào vách suốt 9 năm để chờ người truyền pháp.

Ôi giá như ngày ấy vua Lương Võ Đế chỉ cần đổi chữ “công đức” thành “phước đức” và hỏi tổ: “Phước đức của trẫm có nhiều không?” thì mọi chuyện đã khác hơn. Hay thay vì lắc đầu nói “không có công đức gì cả”, tổ chỉ cần gật đầu “phước đức vô lượng” thì Phật giáo Trung Hoa ngày ấy sẽ ra sao nhỉ? Như thế tổ đã không phải lặn lội lên múi cao suốt “cửu niên diện bích”, và ngài Huệ Khả vẫn còn nguyên vẹn hai cánh tay. Phải chi ngày ấy một trong hai người chỉ cần thay đổi chỉ một chữ thôi nhỉ!