Theo chính lời Hòa thượng Tịnh Không kể trong bài giảng, năm 79 tuổi ngài đi Bắc Kinh rồi bệnh nặng 4 ngày. Trong đó có một lần ngài nói là “một kinh nghiệm cận tử”, thấy cảnh giới rất rõ, thấy Phật Thích Ca, Phật A Di Đà, Phật Tỳ Lô Giá Na, Bồ tát Quán Thế Âm; ngài “rất muốn theo các Ngài đi”. Nhưng ngay lúc đó, ngài khởi một niệm: nếu chư Phật Bồ tát muốn ngài ở lại thế gian để giúp chúng sanh khổ nạn, thì ngài cũng bằng lòng. Sau đó cảnh giới mất, ngài tỉnh lại, bệnh lui, tinh thần khỏe, nghỉ khoảng hai tuần rồi tiếp tục giảng kinh. (https://www.hwazan.org)

Nói gọn lại: ngài muốn đi vì tâm cầu sanh Tịnh Độ đã chín, không còn luyến tiếc thế gian; nhưng ngài ở lại vì bi nguyện hoằng pháp lợi sanh. Chính ngài tự nói, sống ở thế gian lúc ấy “đã không còn vì mình”, mà chỉ toàn tâm toàn lực vì hai việc: “chánh pháp cửu trụ” và “giúp đỡ chúng sanh khổ nạn”.

Theo cách hiểu Tịnh Độ, đây là chỗ khác nhau giữa “tham sống” và “lưu lại vì nguyện”. Người phàm ở lại thường vì còn tiếc nhà, tiếc tiền, tiếc thân, tiếc danh. Còn các bậc đại đức, khi đã buông được thân tâm thế giới, nếu ở lại thì không phải vì ham sống, mà vì còn duyên giáo hóa. Ngài Tịnh Không còn nhấn mạnh rằng giúp chúng sanh rốt ráo không chỉ là giúp tạm thời, mà là giúp họ “phá mê khai ngộ”, nên cả đời ngài lấy giảng kinh, dạy học, khuyên niệm Phật làm chính.

Còn câu “ở lại thêm vài năm” thì nên hiểu cẩn thận: trong đoạn lời ngài, ngài không nói theo kiểu tự ấn định “ta ở lại đúng vài năm”, mà chỉ nói nếu cần ở lại giúp chúng sanh thì ngài đồng ý. Thực tế ngài viên tịch ngày 26/7/2022, hưởng thọ 96 tuổi. (https://news.ttv.com.tw/news/11107260001000W)

Nói bình dân là: ngài đã mua vé về Cực Lạc rồi, cửa máy bay cũng mở rồi, nhưng nhìn lại thấy bà con dưới này còn quá nhiều người lạc đường, nên ngài nói: “thôi, nếu Phật Bồ tát cần con ở lại chỉ đường thêm chút nữa, con xin ở lại.” Nam mô A Di Đà Phật.

Trong bài giảng tại Trang Hoa Tạng Vệ Thị ghi rõ đây là bộ “Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh”, tập 2058, và phần đầu văn bản có dòng: “大方廣佛華嚴經（第二０五八卷）2009/11/10 台灣高雄 檔名：12-017-2058”. (https://www.hwazan.org/videos/view/17?episode=2058)

Đoạn ngài kể chuyện 79 tuổi nằm gần cuối bài. Nguyên văn ý chính là: năm 79 tuổi ngài đến Bắc Kinh thăm viếng, bệnh 4 ngày; trong đó có một ngày có kinh nghiệm cận tử, thấy Phật Thích Ca, Phật A Di Đà, Phật Tỳ Lô Giá Na, Bồ tát Quán Thế Âm; ngài rất muốn đi theo, nhưng lại nói nếu Phật Bồ tát muốn ngài ở lại giúp chúng sanh khổ nạn thì cũng được. Sau đó cảnh giới liền mất, bệnh cũng lui.

Nói gọn: không phải một bài riêng tên “Năm 79 tuổi bệnh ở Bắc Kinh”, mà là một đoạn khai thị nằm trong Hoa Nghiêm Kinh tập 2058. Các video tiếng Việt trên mạng thường cắt riêng đoạn này và đặt tên kiểu như “Kinh nghiệm cận tử”, “Trong mộng thấy Phật”, hoặc “Kinh nghiệm hấp hối của Ân sư Tịnh Không”.