Các Bài Pháp Cùng Chủ Đề:
Niệm Phật mà không phát lòng Bồ Ðề thì không tương ưng với bổn nguyện của đức Di Đà, tất khó vãng sanh (lòng Bồ Ðề là tâm lợi mình, lợi người, trên cầu thành quả Phật, dưới nguyện độ chúng sanh). Tuy phát lòng Bồ Ðề mà không chuyên niệm Phật cũng không được vãng sanh. Nên phải lấy sự phát lòng Bồ Ðề làm chánh nhân, niệm Phật làm trợ duyên, rồi sau mới cầu sanh Tịnh độ. Người tu tịnh nghiệp cần phải hiểu biết điều này.
Niệm Phật cũng có ma sự, do bởi ba nguyên nhân: không rõ giáo lý, không gặp thầy bạn tốt, không tự xét lấy mình. Trong ba điều này, sự tự xét chỗ sai lầm của mình rất là cần yếu. Đại để muốn sanh về Tây Phương không phải dùng chút phước lành, chút công hạnh lơ là mà được. Muốn thoát sự khổ sống chết luân hồi trong vạn kiếp, không phải dùng tâm dần dà, chờ hẹn, biếng trễ mà được! Cơn vô thường mau chóng, mới sớm kế lại chiều, đâu nên không siêng năng lo dự bị trước ư! Còn e sức chí nguyện không thắng nổi sức tình ái, tâm niệm Phật không hơn nổi tâm dục trần, những kẻ cứ mãi lơi là biếng trễ, nửa tin nửa ngờ thì ta cũng đành không biết làm sao vậy.
Kệ rằng: Nam Mô A Di Đà,
Người nào không biết niệm?
Tuy niệm, chẳng tương ưng,
Mẹ con khó hội kiến!
Khi đi, đứng, ngồi, nằm,
Đem tâm này thúc liễm,
Mỗi niệm nối tiếp nhau
Niệm lâu thành một phiến.
Như thế niệm Di Đà,
Di Đà tự nhiên hiện!
Quyết định sanh Tây Phương.
“Thật vì sanh tử, phát lòng Bồ Ðề, dùng tín nguyện sâu, trì danh hiệu Phật”. Mười sáu chữ này là cương tông của môn Niệm Phật. Nếu không phát lòng chơn thiết vì việc sanh tử thì tất cả lời khai thị đều là phù phiếm. Bởi tất cả sự khổ trong đời này không chi hơn việc sanh tử, chúng ta từ vô lượng kiếp đến nay, sống chết, chết sống, ra khỏi bào thai này kế vào bào thai kia, bỏ lớp da này lại mang lớp da khác, khổ não đã không kham, huống chi tự mình chưa thoát luân hồi, làm sao tránh khỏi đọa lạc? Ôi! Khi một niệm sai lầm liền sa vào ác đạo, tam đồ dễ tới mà khó lui, địa ngục ngày dài mà khổ nặng! Cho nên đại chúng vẫn đau đớn nghĩ vấn đề sanh tử như chịu tang cha mẹ, như cứu lửa đốt đầu, gắng chuyên tinh tu tập. Nhưng ta đã khổ vì sự sống chết mà cầu thoát ly, nên liên tưởng đến tất cả muôn loài cũng như vậy. Chúng sanh cùng ta đồng một bản thể, là cha mẹ của ta trong nhiều kiếp, là chư Phật đời vị lai, nếu chẳng phát tâm cứu độ, chỉ cầu giải thoát riêng mình, thì đối với tình có chỗ chưa an, với lý có điều sơ sót. Huống chi chẳng phát đại tâm thì ngoài không thể cảm thông với Phật, trong không thể khế hợp với tánh chơn, trên không thể tròn quả Bồ Ðề, dưới không thể độ khắp muôn loài. Như thế làm sao báo bổ người ân nhiều kiếp, làm sao giải thích oan gia nhiều đời, làm sao thành tựu căn lành đã gieo trồng tư xưa, làm sao sám trừ tội nghiệp đã tạo ra về trước? Và như thế thì tu hành chỗ nào cũng gặp chướng duyên, dù có thành tựu cũng là quả thấp, cho nên phải xưng tánh phát lòng Bồ Ðề vậy.
Những đã phát đại tâm phải tu đạt hạnh, mà trong tất cả hành môn, tìm phương pháp dễ dụng công, mau thành tựu, rất yên ổn, rất viên đốn, thì không chi hơn dùng tín nguyện sâu, trì danh hiệu Phật. Nói chấp trì danh hiệu, tức là giữ chắc hiệu Phật nơi lòng không tạm quên. Nếu có một niệm gián đoạn hoặc một niệm xen tạp, thì không gọi là chấp trì. Giữ được một niệm nối nhau không xen không tạp, đó là chơn tinh tấn, tinh tấn mãi không thôi, sẽ lần vào cảnh nhất tâm bất loạn và viên thành tịnh nghiệp. Nhất tâm bất loạn là chỗ quy túc của tịnh nghiệp, là đại môn của Tịnh độ, chưa vào môn này tất chưa yên ổn, học giả há chẳng nên cố gắng ư?
Trích từ lớp học Kinh Vô Lượng Thọ Khoa Chú
Tại Tịnh Tông Học Viện Úc Châu 2014
Báo cáo tâm đắc của học sinh lớp Vô Lượng Thọ Kinh Khoa Chú
Thích Tự Liễu soạn
Hòa thượng Tịnh Không giám định
Bích Ngọc chuyển ngữ
Như Hòa giảo duyệt
Tôi 35 tuổi, làm quản lý cấp trung cho một công ty có tiếng, thu nhập rất ổn định. Vợ kém tôi 4 tuổi. Trong mắt bạn bè và hai bên gia đình, chúng tôi là một gia đình hạnh phúc. Tôi không rượu chè, không cờ bạc, không bao giờ có tư tưởng trăng hoa, tan làm là về thẳng nhà. Đối với tôi, gia đình là tôn chỉ duy nhất. Nhưng khoảng một năm trở lại đây, vợ tôi luôn có thái độ lạnh nhạt, u uất. Đỉnh điểm là tuần trước, cô ấy khóc lóc nói rằng không thể chịu đựng thêm cuộc sống như “tù nhân” nữa. Lời buộc tội ấy khiến tôi sững sờ và tổn thương sâu sắc, bởi tôi luôn hy sinh và bảo vệ vợ.
Khi sinh con đầu lòng, thấy vợ đi làm vất vả, hay phải tăng ca, lại thỉnh thoảng phải đi ăn uống giao tiếp với khách hàng, tôi rất xót. Môi trường bên ngoài vốn dĩ phức tạp, nhiều cạm bẫy và thị phi. Tôi chủ động đề nghị vợ nghỉ việc ở nhà. Tôi giao hẹn: “Em chỉ cần ở nhà chăm con, lo cơm nước, mọi gánh nặng tài chính để anh lo”. Tôi vẫn giữ lương để tiện quản lý chi tiêu và đầu tư sinh lời cho tương lai các con nhưng mỗi tháng đều đưa vợ một khoản tiền mặt dư dả để đi siêu thị, mua bỉm sữa. Cô ấy muốn mua gì thêm, chỉ cần hỏi tôi một câu, nếu hợp lý tôi chưa bao giờ tiếc. Nhưng cô ấy lại cho rằng tôi đang kiểm soát tài chính và tước đoạt sự tự do của cô ấy.
Vì sợ vợ ở nhà sinh ra buồn chán, dễ bị kẻ xấu lừa, tôi chủ động đồng bộ tài khoản mạng xã hội và tin nhắn của vợ vào máy tính của mình. Có lần, một cô bạn thân thời đại học rủ vợ tôi đi du lịch Đà Lạt chỉ có hai người phụ nữ với nhau. Tôi đọc được và kiên quyết ngăn cản. Phụ nữ có chồng con rồi, đi chơi riêng lẻ như vậy rất dễ sinh chuyện. Tôi lắp camera ở phòng khách và bếp, thỉnh thoảng mở lên xem vợ đang làm gì, có chuyện gì còn dễ xử lý. Tôi còn cài phần mềm định vị trên điện thoại của vợ, dặn cô ấy đi đâu ra khỏi nhà nhớ nói với tôi một tiếng, nhỡ có việc gì tôi còn nắm được.
Tôi làm tất cả điều đó chỉ vì quá yêu và muốn bảo vệ tổ ấm này. Tôi bao bọc vợ trong một lớp kính an toàn, không để cô ấy phải chịu bất kỳ áp lực nào từ xã hội ngoài kia. Đi làm về, tôi xắn tay vào tắm cho con, dọn dẹp nhà cửa. Tôi sống mẫu mực, không vướng “tứ đổ tường”, chu cấp đầy đủ vật chất và luôn quan tâm để ý vợ con. Vậy mà vợ tôi ngày càng tiều tụy. Cô ấy nói tôi là kẻ bạo hành tinh thần, thao túng và nhốt cô ấy trong cái lồng vô hình. Cô ấy bảo thà ra ngoài kiếm vài triệu bạc lẻ, ăn cơm hộp còn hơn phải sống trong cảnh “ngửa tay xin tiền” và bị theo dõi từng bước.
Tôi thực sự đau lòng và cảm thấy bao nhiêu công sức vun đắp của mình bị đổ xuống sông xuống biển. Xã hội ngoài kia nhan nhản những vụ gia đình tan vỡ vì vợ chồng lơ là, thiếu quan tâm nhau. Tôi quan tâm vợ từng ly từng tí, lo cho cô ấy cuộc sống nhàn hạ không phải bon chen, vậy mà cô ấy lại phủi sạch. Giờ cô ấy đang ở nhà ngoại, kiên quyết không nghe điện thoại của tôi và đòi ly hôn. Bố mẹ vợ hùa theo con gái, trách tôi quá khắt khe. Tôi chỉ muốn giữ cho gia đình mình bình yên. Tôi yêu vợ nhiều như vậy, tại sao cô ấy không chịu hiểu tấm lòng của tôi?
Anh Đức Tùng thân mến,
Em đọc hết câu chuyện của anh mà cứ ngồi chống cằm thở dài bên chén trà sen. Trà còn chưa kịp nguội mà lòng em đã thấy vừa thương anh, vừa thương chị nhà, lại vừa muốn khẽ gõ lên trán anh một cái rồi bảo: “Anh ơi là anh, yêu vợ kiểu gì mà trang bị đủ camera, định vị, đồng bộ tin nhắn, chỉ còn thiếu mỗi máy quét võng mạc nữa là căn nhà thành trung tâm kiểm soát không lưu Nội Bài rồi đấy ạ!”
Em nói đùa một chút để anh đỡ căng thẳng, nhưng chuyện này thật sự rất nghiêm trọng.
Trước hết, em tin anh không phải người chồng cố tình làm khổ vợ. Anh chăm chỉ làm việc, không rượu chè, không cờ bạc, không ngoại tình, tan sở là về nhà, còn phụ tắm con và dọn dẹp. Giữa thời buổi có người đi mua mớ rau cũng tranh thủ “lạc đường” vài tiếng, một người chồng biết đường về nhà như anh quả thật rất đáng trân trọng.
Nhưng anh ạ, không làm những điều xấu chưa có nghĩa là mọi điều mình làm đều đúng.
Một người có thể rất yêu thương mà vẫn khiến người mình yêu bị tổn thương. Một người có thể mang ý định bảo vệ nhưng cách bảo vệ ấy lại trở thành giam giữ. Tấm lòng của anh có thể là thật, nhưng cảm giác ngột ngạt của vợ anh cũng thật không kém.
Anh nói mình bao bọc vợ trong một lớp kính an toàn. Nhưng cái lồng kính dù trong veo, sạch bóng, có điều hòa hai chiều, có cơm ngon canh ngọt và mỗi tháng được cấp tiền đầy đủ thì vẫn là cái lồng, anh ạ.
Chim ở trong lồng không bị mưa, nhưng cũng chẳng được bay.
Anh khuyên vợ nghỉ việc, rồi anh giữ tiền, quản lý mọi khoản chi tiêu và đầu tư. Anh nghĩ rằng mình đã đưa cho vợ một khoản dư dả; nhưng ở phía cô ấy, mỗi lần muốn mua thêm thứ gì lại phải trình bày xem có “hợp lý” hay không. Tiền mua bỉm, mua sữa, mua thức ăn trong nhà không phải là món quà người chồng ban phát cho vợ. Đó là chi phí của cả gia đình. Việc chăm con, nấu ăn, giặt giũ, lo từng bữa cơm và thức giấc mỗi khi con khóc cũng là lao động, chỉ có điều nghề ấy không có phòng nhân sự phát bảng lương cuối tháng thôi.
Rồi anh đọc tin nhắn riêng của vợ, ngăn cô ấy đi chơi với bạn, xem camera để biết cô ấy đang làm gì, cài định vị để theo dõi cô ấy đi đâu. Anh bảo đó là quan tâm. Nhưng quan tâm là hỏi: “Em về đến nơi chưa?” Còn kiểm soát là dù cô ấy chưa nói, anh đã mở bản đồ ra xem cái chấm xanh đang đứng ở đầu phố nào.
Hai chuyện ấy nhìn từ xa hơi giống nhau, nhưng sống trong đó mới biết khác nhau một trời một vực.
Anh còn kiêm hơi nhiều chức vụ quá: chồng, trưởng phòng tài chính, trưởng ban an ninh, kiểm soát viên mạng xã hội, điều phối viên hành trình và vệ tinh định vị toàn cầu. Một mình anh làm hết thế này thì chị nhà không thấy mình có chồng nữa, mà cảm giác như đang sống trong một công ty chỉ có một nhân viên nhưng bị chấm công hai mươi bốn giờ mỗi ngày.
Em nhõng nhẽo xin anh đừng giận nhé, nhưng điều vợ anh gọi là “bạo hành tinh thần” không phải hoàn toàn vô căn cứ.
Bạo hành không phải lúc nào cũng có một cái tát hay tiếng quát tháo. Nó có thể là việc một người dần bị tước mất quyền tự quyết: không còn quyền lựa chọn công việc, không chủ động tiền bạc, không được tự do gặp bạn bè, không có không gian riêng tư và đi đâu cũng phải báo cáo. Sống lâu ngày trong tình trạng ấy, một người có thể trở nên u uất, mất tự tin và cảm thấy mình bé lại ngay trong chính căn nhà của mình.
Anh nghĩ mình đã cho vợ một cuộc sống nhàn hạ. Nhưng có thể điều cô ấy mong không phải là nhàn hạ. Cô ấy muốn được sống như một người trưởng thành có khả năng làm việc, kiếm tiền, gặp gỡ bạn bè và tự quyết định những điều thuộc về bản thân.
Có người thích được che ô. Có người lại muốn tự bước dưới mưa, áo có ướt một chút nhưng biết đôi chân mình vẫn đang đi. Không thể vì mình sợ người ta cảm lạnh mà khóa luôn cửa nhà rồi cất cả đôi giày đi được, anh nhỉ?
Anh hỏi: “Tôi yêu vợ nhiều như vậy, tại sao cô ấy không hiểu?”
Em xin phép đổi câu hỏi một chút: “Vợ đã nói rằng cô ấy đang ngạt thở, tại sao anh vẫn chỉ mong cô ấy hiểu tấm lòng của anh, mà chưa thật sự nhìn vào nỗi đau của cô ấy?”
Đôi khi chúng ta cứ chăm chăm chứng minh mình yêu đúng mà quên hỏi xem người kia đang được yêu hay đang phải chịu đựng.
Trong đạo Phật, tình thương phải đi cùng trí tuệ. Tình thương không có trí tuệ rất dễ biến thành chấp thủ. Mà chấp thủ thì khéo lắm, nó không bao giờ tự giới thiệu: “Xin chào, tôi là sự chiếm hữu đây!” Nó thường mặc một chiếc áo rất đẹp rồi nói: “Anh chỉ lo cho em thôi”, “Anh biết điều gì tốt nhất cho em”, “Ngoài xã hội nguy hiểm lắm”, “Anh làm vậy để giữ gìn gia đình”.
Nghe câu nào cũng tình cảm, cũng hợp lý, cũng thơm như hoa sữa đầu mùa. Nhưng hoa sữa thơm vừa đủ thì người ta xao xuyến, thơm đặc quá thì người Hà Nội cũng phải… đi đường vòng đấy anh ạ.
Có thể sâu trong anh là một nỗi sợ rất lớn: sợ vợ gặp người xấu, sợ vợ thay đổi, sợ gia đình tan vỡ, sợ mất đi người mình yêu. Vì sợ mất nên anh nắm thật chặt. Nhưng bàn tay bị nắm lâu quá sẽ đau. Đau rồi người ta sẽ giằng ra, không hẳn vì ghét người đang nắm, mà chỉ vì muốn cứu lấy chính mình.
Nguyễn Du từng viết: “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ.” Vợ anh đang u uất nên căn nhà dù đầy đủ đến đâu cũng không còn là nơi an vui. Còn anh đang tổn thương nên dễ nhìn mọi lời phản đối của cô ấy thành sự phủ nhận công lao của mình.
Anh đã làm nhiều điều cho gia đình, điều ấy là thật. Nhưng hôn nhân không phải cuốn sổ công đức, bên nào ghi nhiều việc tốt hơn thì bên ấy được toàn quyền quyết định. Cũng không phải vì anh không ngoại tình, không rượu chè mà vợ phải chấp nhận mọi sự kiểm soát còn lại.
Lúc này, anh đừng gọi liên tục, đừng nhắn dồn dập, đừng nhờ cha mẹ hai bên khuyên cô ấy phải về, cũng đừng mang con cái hay những hy sinh của mình ra để khiến cô ấy áy náy. Anh càng níu trong hoảng loạn, cô ấy càng cảm thấy mình cần chạy xa hơn.
Điều đầu tiên anh nên làm là gửi một lời xin lỗi thật sự. Một lời xin lỗi không có chữ “nhưng”.
Đừng nói: “Anh xin lỗi, nhưng anh làm vậy vì yêu em.”
Chữ “nhưng” bé tí thôi mà sức mạnh ghê gớm lắm, nó có thể xóa sạch cả đoạn xin lỗi phía trước nhanh như cô bán hàng lau bảng giá cũ để ghi giá mới vậy.
Anh có thể nói với vợ:
“Anh đã suy nghĩ nghiêm túc về những điều em nói. Anh hiểu rằng việc anh kiểm soát tiền bạc, đọc tin nhắn, theo dõi camera, cài định vị và ngăn em gặp bạn bè đã khiến em mất tự do và bị tổn thương. Anh xin lỗi. Anh đã để nỗi sợ của mình biến thành sự kiểm soát rồi gọi đó là bảo vệ. Anh sẽ dừng những việc ấy, tôn trọng không gian của em và không ép em phải trở về ngay. Khi em sẵn sàng, anh mong được lắng nghe em và cùng em tìm một cách sống khác, kể cả việc em trở lại làm việc và chủ động tài chính. Anh hiểu lời nói chưa đủ, anh sẽ thay đổi bằng hành động.”
Nói rồi thì phải làm, anh nhé. Không phải gửi lời xin lỗi lúc tám giờ tối, đến tám giờ mười lăm lại lén mở định vị xem cô ấy đã đọc tin nhắn ở đâu. Như thế thì lời xin lỗi vừa ra khỏi cửa đã bị anh túm cổ kéo về mất rồi.
Anh cần ngừng truy cập tài khoản riêng của vợ, gỡ phần mềm định vị và không dùng camera để kiểm tra cô ấy. Việc chia sẻ vị trí chỉ nên có khi cả hai cùng tự nguyện, cùng thấy tiện và đều có quyền tắt. Anh cũng cần minh bạch toàn bộ thu nhập, tài sản, khoản tiết kiệm và đầu tư. Vợ chồng có thể thống nhất ngân sách chung, nhưng mỗi người vẫn nên có một khoản tiền cá nhân mà không phải xin phép hay giải trình từng món nhỏ.
Nếu cô ấy muốn đi làm trở lại, anh nên cùng cô ấy tính cách chăm con, chia việc nhà và hỗ trợ cô ấy bắt đầu lại. Đừng mặc định môi trường bên ngoài chỉ toàn cạm bẫy. Ngoài kia có người tốt, người xấu; ở trong nhà cũng có bình yên và có cả tổn thương. Cánh cửa đóng kín không đảm bảo hạnh phúc, nó chỉ đảm bảo là… không có gió thôi ạ.
Vợ anh là bạn đời, không phải một món đồ quý để cất vào tủ kính. Đồ quý cất kỹ thì không chạy mất. Con người bị cất kỹ lại chỉ ngày càng muốn tìm chìa khóa.
Anh cũng nên tìm một chuyên gia tâm lý để hiểu rõ nỗi bất an, nhu cầu kiểm soát và nỗi sợ mất vợ của chính mình. Khi cô ấy cảm thấy đủ an toàn và tự nguyện, hai người có thể tham vấn hôn nhân. Nhưng xin anh nhớ, chuyên gia không phải trọng tài được mời đến để tuyên bố anh đúng hay để khuyên vợ anh “hãy hiểu cho tấm lòng của chồng”. Đó là nơi cả hai học cách lắng nghe, thiết lập ranh giới và xây dựng lại lòng tin.
Trong những ngày tâm rối bời, anh hãy niệm Phật. Nhưng đừng niệm với ý cầu Phật khiến vợ mau đổi ý, xách vali trở về rồi mọi chuyện lại y như cũ. Anh hãy niệm để chính mình bớt hoảng, bớt sân, bớt tự ái và đủ bình tĩnh nhìn thấy phần sai của mình.
Mỗi khi trong đầu xuất hiện câu: “Anh làm tất cả chỉ vì cô ấy”, anh hãy niệm chậm một câu “A Di Đà Phật”, rồi tự hỏi: “Điều anh làm có thật sự đem lại an vui cho cô ấy không?”
Niệm Phật là quay về soi tâm mình, chứ không phải mời Đức Phật vào làm luật sư đứng về phe mình. Đức Phật chắc cũng không bảo anh: “Con mở camera lên kiểm tra bếp thêm lần nữa đi, có khi cô ấy đang… thái rau không đúng quy trình.” Ngài sẽ dạy ta nhìn vào tham, sân, si, nỗi sợ và sự chấp trước đang có trong lòng.
Anh cũng phải chấp nhận một điều rất khó: dù anh thay đổi chân thành, vợ anh vẫn có quyền chưa tha thứ, chưa trở về, thậm chí vẫn quyết định ly hôn. Xin lỗi không phải chiếc chìa khóa tự động mở lại cánh cửa. Sám hối cũng không phải bỏ một đồng vào máy rồi chờ máy nhả ra nguyên vẹn một cuộc hôn nhân.
Sám hối là nhìn thấy lỗi của mình, sửa lỗi, không tái phạm và tôn trọng quyền lựa chọn của người đã bị mình làm tổn thương.
Nhưng nếu trong lòng cô ấy vẫn còn một khoảng dành cho gia đình, sự thay đổi chân thành và bền bỉ của anh có thể mở ra một con đường. Không phải đưa cô ấy trở lại chiếc lồng cũ rồi sơn màu mới, mà là cùng nhau xây một mái nhà khác ngay trong căn nhà ấy: nơi cả hai có tiếng nói ngang nhau, tài chính minh bạch, đời sống riêng lành mạnh, bạn bè, công việc, sự riêng tư và lòng tin.
Anh Đức Tùng ạ, yêu một người không phải là đóng kín hết cửa sổ vì sợ ngoài trời có gió. Yêu là cùng người ấy sửa cánh cửa cho chắc, chuẩn bị một chiếc áo ấm, rồi vẫn để họ được bước ra nhìn trời, đi trên con đường của mình và tự nguyện trở về.
Anh hãy buông bàn tay đang nắm quá chặt. Có khi đến lúc được tự do, cô ấy mới có thể nhìn lại và nhận ra người chồng trước mặt mình đang thật sự học cách yêu.
Thu Hoa Sữa nhõng nhẽo xin anh một việc thôi: trước khi mong vợ hiểu tấm lòng mình, anh hãy thành tâm hiểu nỗi đau của vợ. Niệm một câu A Di Đà Phật, hạ cái tôi xuống một chút, đặt sự an toàn và tự do của cô ấy lên trước mong muốn giữ gia đình bằng mọi giá.
Gia đình bình yên không phải vì một người quản lý được tất cả, mà vì hai người được tôn trọng, được tin cậy và được tự do nắm tay nhau.
A Di Đà Phật.