Ở Hàng Châu có người tên Phương Hồ, làm nghề đầu bếp, có mở thêm một cửa hàng bán thịt. Hàng Châu có tục lệ giết súc vật tế thần vào dịp cuối năm, Phương Hồ thường mang dao mổ đến xin được làm việc giết mổ thay người khác, quen lệ như vậy trải qua rất nhiều năm.
Về sau, Phương Hồ có lần đến Trường An, uống rượu say nằm ngủ bên lề đường. Bỗng có chiếc xe rất lớn chạy nhanh qua cán nhầm khiến cả vùng ngực bụng đều bị xé nát, gan ruột phèo phổi bày ra rất ghê tởm, người người trông thấy đều bịt mũi mà đi.
- Lời bàn:
Người làm nghề giết hại vật mạng, đến khi chết bỗng phát tiếng kêu như dê, lợn, gà, chó, rồi trợn mắt lè lưỡi mà chết. Những chuyện từng được thấy nghe như vậy nhiều lắm, không thể ghi chép hết.
Những người ấy đều vì không biết đến Phật pháp, nên mới tạo nghiệp chướng nặng nề như vậy. Những bậc quân tử có lòng nhân hậu nên khởi tâm thương xót họ, tìm phương tiện thích hợp mà chỉ bày dạy dỗ, khuyên bảo họ thay đổi nghề nghiệp. Nếu có thể giúp họ hối cải mà thay đổi, thật không chỉ cứu sống được hàng vạn sinh linh, mà còn hơn thế nữa. Ví như vì việc ấy mà bị người khác cười chê là lo chuyện viển vông, cũng chẳng có gì đáng tiếc.
Trích An Sĩ Toàn Thư – Khuyên Người Bỏ Sự Giết Hại
Nguyên tác Hán văn: Vạn Thiện Tiên Tư
Tác Giả: Chu An Sĩ
Việt dịch và chú giải: Nguyễn Minh Tiến






Mình nghe nói hễ mỗi khi tiếng chuông chùa được đánh lên thì các chúng sanh bị đọa ở các ác đạo nghe thấy liền tạm dừng được các nỗi khổ đau. Điều này có đúng không ạ? Đây là truyền thuyết dân gian hay Phật nói ở kinh nào? Hồi mình còn nhỏ trong xóm mình có ngôi chùa ở đầu xóm. Hễ sáng sớm tinh mơ là chùa lại gióng chuông ngân vang khắp xóm làng. Dân quanh vùng nghe tiếng là cũng bắt đầu thức dậy lục đục chuẩn bị cho một ngày mới.
Bạn Hoa mến,
Nghe Hoa kể tiếng chuông chùa đầu xóm, Hai Lúa thấy cả một buổi sớm quê mình hiện ra: người thức dậy nhóm bếp, các cô các chị lục đục đem hàng ra phiên chợ sớm, còn cái tâm đang mê ngủ cũng được tiếng chuông khều nhẹ một cái. Nói cho ngay thẳng thì niềm tin “chuông chùa vang lên, chúng sanh khổ đau ở ác đạo được tạm vơi nỗi khổ” có gốc trong truyền thống Phật giáo Hán truyền, chớ không phải bà con xóm mình ngồi bịa ra lúc ăn chè đậu đen. Nhưng cũng đừng hiểu nó như cái nút bấm remote của cõi âm: gõ một tiếng là nghiệp ai nấy tự nhiên sạch trơn. Phật pháp dạy nhân quả không dễ dãi vậy.
Trong sách Pháp Uyển Châu Lâm, quyển 99, có chép rằng “Tăng Nhất A-hàm kinh nói” khi đánh chuông thì nguyện cho mọi khổ trong ác đạo đều tạm dừng; ai nghe chuông lại nghe kệ tán thì được thêm duyên tiêu trừ trọng nghiệp. Chữ quan trọng là chữ “nguyện”: đây là đại nguyện từ bi của người đánh chuông, không phải lời hứa rằng bất cứ tiếng kim loại leng keng nào cũng tự động giải quyết xong nợ nghiệp cho khắp pháp giới. Nếu ai hỏi “Phật nói ở phẩm nào?”, mình nên thưa chính xác: câu này hiện được thấy rõ trong Pháp Uyển Châu Lâm, nơi sách dẫn Kinh Tăng Nhất A-hàm làm nguồn; chớ đừng nói chắc nịch một phẩm nào khi chưa chỉ ra được bản kinh ấy.
Trong Tùng Lâm Hiệu Định Thanh Quy Tổng Yếu, quyển 2, một bộ thanh quy của chốn thiền môn, còn có bài kệ lúc đánh chuông với ý: nguyện tiếng chuông vượt pháp giới, chốn tối tăm đều được nghe, ba đường ác lìa khổ và bánh xe đao tạm dừng. Vậy tiếng chuông trong đạo không chỉ để báo giờ hay gọi đại chúng; nó mang theo lời phát nguyện cứu khổ. Chuông có thân bằng đồng, nhưng cái làm nó thành Phật sự là tâm từ bi và chánh niệm của người đánh.
Có chuyện vua Kế Nị Tra được chép trong Phụ Pháp Tạng Nhân Duyên Truyện, quyển 5. Vì sát nghiệp nặng, nhà vua sau khi chết thọ thân cá ngàn đầu nơi biển lớn, bị bánh xe gươm chém đầu, chém xong lại mọc rồi chém tiếp, khổ không kể xiết. Khi một vị A-la-hán làm duy-na đánh kiền chùy, nhà vua thưa rằng hễ nghe tiếng pháp khí ấy thì bánh xe gươm tạm ngừng, nên xin đánh lâu hơn. Vị A-la-hán thương xót làm theo, bảy ngày sau khổ báo chấm dứt. Hai Lúa nhắc kỹ một chi tiết: nguyên văn nói “kiền chùy”, là pháp khí báo chúng, chưa chắc đúng hình thức đại hồng chung như chùa mình ngày nay; về sau truyền thống mới gắn câu chuyện ấy với tiếng chuông. Đây là truyện nhân duyên có nguồn trong Hán tạng, không phải biên bản đời nay có dấu mộc đỏ, nên mình kính tin nhưng không nên phóng đại thành chứng minh khoa học.
Chuyện có nhân vật và tình tiết rõ hơn là Thích Trí Hưng ở chùa Thiền Định, sau gọi là Đại Trang Nghiêm, vào đời Tùy. Tục Cao Tăng Truyện, quyển 29, chép rằng khi làm duy-na, ngài đánh chuông trong giá rét đến nứt tay, luôn phát nguyện: “Nguyện các ác thú nghe tiếng chuông này đều lìa khổ mau được giải thoát.” Vợ của anh một vị tăng cùng chùa nằm mộng thấy chồng mình chết dọc đường, đọa địa ngục, nhờ tiếng chuông của Trí Hưng mà cùng những người chịu khổ được giải thoát; bà xin đem mười tấm lụa cúng dường để tạ ơn. Ban đầu chẳng ai tin, hơn mười ngày sau tin báo tử đến, trùng với giấc mộng. Ngài Trí Hưng không nhận công riêng mà đem cúng phẩm chia cho đại chúng. Đây là một ghi chép truyện ký rất sớm, nhưng bản thân sự cảm ứng vẫn thuộc lĩnh vực đức tin, không phải điều người đời có thể đem máy móc ra đo cho hết được.
Còn chuyện Lương Vũ Đế hỏi ngài Bảo Chí cách cứu khổ u minh, rồi được đáp rằng nghe tiếng chuông thì khổ tạm dừng, quả thật rất phổ biến. Nhưng nguồn Hai Lúa dò được là một lời dẫn trong Trường Khánh Tông Bảo Độc Thiền Sư Ngữ Lục, không phải chính sử đời Lương. Bởi vậy, mình cứ gọi đúng tên: truyền thuyết thiền môn có sách chép. Có lòng tin mà vẫn biết cân mực nguồn gốc, vậy mới là tín có trí; chớ tin kiểu ai nói gì cũng hốt vô bao, bao chưa đầy mà cái đầu đã nặng trĩu.
Vậy Hoa có thể yên tâm quý tiếng chuông chùa, nhưng hãy quý đúng chỗ. Tiếng chuông là một duyên lành đánh thức người sống, hộ niệm người sắp mất và hồi hướng đến chúng sanh khổ nạn. Công năng ấy đi cùng Tam Bảo, lời kệ, tâm từ, công đức tu tập và nghiệp duyên của mỗi chúng sanh; không thay được việc mình bớt sát sanh, bớt nóng giận, biết sám hối, làm lành và niệm Phật. Mỗi khi nghe chuông, Hoa chỉ cần lắng lòng niệm một câu Nam Mô A Di Đà Phật, nguyện cho cha mẹ nhiều đời, oan gia trái chủ và tất cả chúng sanh đều lìa khổ được vui. Làm vậy, chuyện u minh sâu xa mình chưa thấy hết, nhưng cái u minh trong lòng mình đã bớt tối đi một khoảng rồi.
Chuông chùa một tiếng ngân vang
Gọi người thôi ngủ giữa đàng vô minh.
A Di Đà Phật