Mục đích chánh yếu của việc đi chùa là gì?
Có người vì muốn tụng Kinh, lễ Phật nên thường đến chùa.
Có người vì muốn cầu nguyện cho gia đạo bình an nên đến chùa.
Có người vì muốn cầu công danh, cầu phú quý, cầu công chuyện làm ăn được suông sẻ, nên đến chùa.
Có người vì muốn cầu tình duyên, hy vọng gặp được người vừa lòng hợp ý để gắng kết trăm năm, nên đi chùa.
Có người vì muốn tìm kiếm cho mình chút an tịnh, chút bình an trong tâm hồn, nên đi chùa.
Có người vì muốn tu chút phước qua việc làm công quả, nên đi chùa.
Cũng có người vì muốn xin xăm, bóc quẻ để coi xem mình có tốt không, nên đi chùa.
Cũng có người chỉ đơn thuần là để được ăn chè xôi, hoặc đồ chay, nên đi chùa.
Cũng có người vì được bạn bè rủ rê nên vì ham vui mà đi chùa.
Tuy mục đích mỗi người khác nhau, nhưng tựu chung vẫn là vì công danh phú quý, vì tự tư tự lợi mà đến chùa. Những mục đích này đều chẳng xấu, chẳng sai, nhưng đây chưa phải là mục đích chánh yếu và đích thực cần có của một người khi đến chùa. Đây là lý do mà mặc dù có người đi chùa rất nhiều năm, thậm chí cả đời, nhưng trong lòng vẫn đầy dẫy những phiền não, lo âu và khổ đau, họ không biết cách nào để có thể thoát ra khỏi những cái vòng lẫn quẫn này. Nhiều khi càng đi chùa chừng nào thì trong lòng càng bực bội, phiền muộn nhiều chừng đó. Hoặc cũng có người làm công quả lâu năm trong chùa, phước kiếm được đó có được bao nhiêu nhiều hay ít vẫn chưa biết, nhưng tính tình thì ngày càng khó khăn hơn, hà khắc hơn.
Vậy mục đích chánh yếu của việc đi chùa là gì? Chỉ gói gọn trong bốn chữ “đi chùa cầu đạo”. Khi đến chùa, trước là để lễ kính chư Phật, Bồ Tát, sau là tìm thầy hỏi đạo để tìm ra con đường tu hành đúng đắn phù hợp với đạo lý, để khi về ứng dụng vào đời sống tu hành, nhằm tăng trưởng trí tuệ và hạt giống từ bi, tránh được những mê tính không đáng có trong đạo Phật. Công đức của việc đi chùa là từ đây mà có được.
Tuy rằng việc đi chùa để cầu danh lợi, cầu công danh phú quý, cầu bình an trường thọ là không xấu, nhưng phải cẩn thận với những mục đích này. Vì sao? Vì rất dễ tạo tội nghiệp. Tội nghiệp gì vậy? Đó là tội phỉ báng Phật, Bồ Tát. Hằng ngày anh đem vài vật phẩm đến chùa cúng dường đó, nhưng lại mong muốn Phật, Bồ Tát sau khi dùng xong thì phải phù hộ cho những ước nguyện của anh được như ý. Đây chẳng khác nào anh đem Phật, Bồ Tát biến thành tham quan mất rồi, chuyên đi nhận đồ hối lộ của tín chúng. Cũng có người đem vật phẩm đến cúng dường được vài ba lần, nhưng lại chẳng thấy những ước nguyện của mình được như ý, thì liền trở mặt cho là Phật, Bồ Tát không linh, đã nhận đồ cúng dường của họ rồi mà chẳng chịu phù hộ cho họ, rồi thì không tiếp tục đến chùa nữa. Tội lỗi là do đây mà ra.
Chúng ta là những người Phật tử, là những đứa con trong gia đình Như Lai, thì cần phải có cái nhìn chân chánh đối với mục đích của việc đi chùa, để không tạo ra những thông lệ, những mê tín không lành mạnh, để tránh những hiểu lầm của những người xung quanh đối với việc đi chùa. Để việc đi chùa trở nên có ý nghĩa hơn, và cao đẹp hơn.
Trích từ lớp học Kinh Vô Lượng Thọ Khoa Chú
Tại Tịnh Tông Học Viện Úc Châu 2014
Báo cáo tâm đắc của học sinh lớp Vô Lượng Thọ Kinh Khoa Chú
Thích Tự Liễu soạn
Hòa thượng Tịnh Không giám định
Bích Ngọc chuyển ngữ
Như Hòa giảo duyệt






Sau biến cố sức khỏe ập đến bất ngờ, người bạn thân tôi (đang sinh sống ở Vũng Tàu) gầy sút đi trông thấy. chẳng còn lại chút phong độ hay nét hào hoa lãng tử của ngày nào. Bác sĩ chẩn đoán bạn bị đột quỵ do thiếu máu cục bộ. Nhìn gương mặt âu lo trĩu nặng của hai vợ chồng bạn, tôi mới thật sự bàng hoàng, nếu không được cấp cứu kịp thời, ranh giới giữa sống và chết quả thực mong manh biết nhường nào.
Sau đợt điều trị và can thiệp đặt hai stent sinh tử ấy, bác sĩ dặn dò bạn rất kỹ phải nghỉ ngơi hoàn toàn, không suy nghĩ nhiều, tránh các tác động gây căng thẳng, chế độ ăn uống kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt và liên tục theo dõi các chỉ số chuyển hóa cùng huyết áp. Đặc biệt, bạn phải tuân thủ uống thuốc đúng giờ, đúng liều và tái khám định kỳ hằng tháng để bác sĩ kiểm tra. Bữa ăn của bạn giờ đây đơn giản đến mức thắt lòng: vài muỗng cơm gạo lứt, ít rau luộc, kèm chút ruốc từ quê nhà gửi vào.
Nhưng điều khiến tôi suy ngẫm nhiều nhất là lối sống của bạn tôi trước đây. Trong nhiều năm dài, bạn cũng như tôi và bao nhiêu người khác bị cuốn vào vòng xoáy cuộc sống mưu sinh kiếm tiền, và bao bộn bề công việc. Điều đó không sai. Thế nhưng, cái sai lớn nhất lại nằm ở chỗ bạn đã vô tình đánh mất cơ chế “tự kiểm soát bản thân”. Bạn âm thầm đánh đổi những điều cốt lõi nhất của cuộc sống: từ giấc ngủ, bữa ăn, nhịp sinh hoạt cho đến những tiếng nói âm thầm của cơ thể.
Ngày trước, khi còn lênh đênh làm việc ngoài khơi xa trong ngành dầu khí, chúng tôi được công ty chăm sóc rất kỹ. Cứ sáu tháng một lần, sức khỏe lại được kiểm tra toàn diện theo đúng tiêu chuẩn khắt khe của các đối tác nước ngoài, có bất kỳ bất thường nào cũng được phát hiện và điều trị kịp thời. Ấy vậy mà sau khi về hưu, thói quen giữ gìn vô giá đó lại bị bỏ quên. Để rồi chỉ đến khi cơ thể gục ngã và phát ra tín hiệu báo động bằng một sự cố nguy cấp, bạn mới chịu bước chân vào bệnh viện.
10 năm trước, hễ tụ tập là anh em chúng tôi lại rôm rả bàn về những dòng Single Malt lâu năm, rồi cãi nhau xem whisky khói hay dòng ủ thùng Sherry mới thực sự đẳng cấp. Có hôm cả nhóm tranh luận đến tận khuya chỉ vì mấy ông bạn quả quyết bia phải là Craft Beer thủ công, chuẩn vị IPA ủ thùng thì uống mới đúng chất sành điệu. Có người còn phán một câu xanh rờn: “Rượu uống chơi, bia mới là giải khát”. Những cuộc tranh luận ngày ấy sao mà quan trọng, sao mà “rất đàn ông” và có vẻ hiểu đời đến thế.
Đợt bạn nằm viện vừa rồi, mấy ông bạn thân khi xưa nghe tin lại kéo đến thăm, trong đó có tôi. Ngồi cạnh bên giường bệnh bạn, sau khi hỏi thăm tình hình bệnh, chúng tôi quay sang nói chuyện với nhau, nhưng không khí đã khác hẳn. Lần này không ai hỏi: Dạo này ông uống chai gì?”, mà chỉ trầm ngâm: “Ông uống thuốc chưa?”, “chuyển sang loại này đi, hạ mỡ máu tốt mà đỡ hại gan đấy”, hay “nhớ uống thuốc huyết áp đúng giờ sáng nhé”. Có ông vừa bị thoát vị đĩa đệm, đi đứng còn lom khom, dáng vẻ làm sao sánh được với thuở xưa leo phăm phăm mấy tầng cầu thang chẳng hề biết mệt. Thế mà gặp nhau, ông vẫn hớn hở phân tích công dụng từng loại thuốc như một bác sĩ chuyên khoa lâu năm.
Ngồi nghe mà tôi vừa buồn cười, vừa thấy thương cái tuổi trung niên cái ngưỡng cửa bắt đầu bước sang phía bên kia của đời người. Nhớ lại thời sung sức nhất, kiếm tiền nhiều nhất, thức khuya nhiều nhất, đi lại nhiều nhất… cũng là lúc nhậu nhẹt nhiều nhất, tiếp khách nhiều nhất để tạo dựng các mối quan hệ với hy vọng hầu bao sẽ dày hơn. Nhưng nghĩ kỹ lại, thứ duy nhất chúng ta đem ra trên bàn cân để đổi lấy tất cả những thứ đó, chính là sức khỏe.
Hồi còn trẻ, thức trắng hai đêm vẫn đi làm bình thường. Nhậu đến sáng hôm sau vẫn súc miệng thêm chai nữa gọi là “độc trị độc” mà chẳng hề hấn gì, lúc nào cũng tự tin mình còn khỏe lắm. Chỉ đến sau tuổi 50, cơ thể mới bắt đầu báo động các căn bệnh. Người thì đau lưng, người thì mỡ máu, ông thì huyết áp, ông thì tiểu đường… Còn bạn tôi thì nằm nhìn trần nhà bệnh viện với ánh mắt đượm một nỗi buồn sâu thẫm chẳng thể thốt thành lời.
Một điều khá thú vị là chỉ khi bước vào độ tuổi này, đàn ông mới thực sự thấu hiểu thế nào là sống lành mạnh? Có điều, sự thấu hiểu ấy đến theo những cách rất riêng, người thì ngộ ra qua những lần khám bác sĩ khuyên nhủ, kẻ lại phải học thuộc bài học ấy qua từng con số đỏ chót trên tờ kết quả xét nghiệm. Nằm trên giường bệnh, người ta mới có thời gian để chậm lại và suy nghĩ.
Bạn tôi nhận ra mình đã sai ở một điều căn bản, cứ nghĩ sức khỏe là thứ có thể để sau nghỉ hưu rồi tính, giờ còn khỏe chán lo gì. Nhưng thực ra, sức khỏe mới là điều kiện tiên quyết để mọi thứ khác có thể tồn tại. Để không phải trả một cái giá đắt như thế, mỗi chúng ta cần tự học cách cài cho mình những “khoảng lặng” giữa dòng đời cuộn chảy. Miệt mài cống hiến chẳng có gì sai. Thế nhưng, nếu ta không chủ động dành cho cơ thể thời gian hồi phục, chính nó sẽ tự bật chế độ “dừng khẩn cấp” một quãng nghỉ cưỡng bức mà chắc chắn chẳng ai trong chúng ta mong muốn.
Bạn tôi từng nghĩ kiếm tiền là quan trọng nhất. Giờ nằm viện mới thấy, có những điều tưởng chừng rất bình thường lại trở nên xa xỉ vô cùng: ăn xong bữa cơm cơ thể mình cảm thấy ngon, sau một giấc ngủ thật sâu sáng dậy thấy người nhẹ nhõm, đủ sức đi với con cháu những chuyến du lịch xa và dài ngày. Tiền dĩ nhiên rất quan trọng. Thiếu tiền thì khổ thật. Nhưng đến một độ tuổi nào đó, người ta mới cay đắng nhận ra, tiền chỉ thực sự có giá trị khi ta còn đủ sức khỏe để tiêu tiền, và còn đủ thời gian để ở bên những người mình thương yêu.
Tuổi trẻ cho ta sức khỏe để theo đuổi những hoài bão của cuộc đời, còn tuổi trung niên lại dạy ta biết đi chậm lại, để tự hỏi và hiểu thấu, rốt cuộc, mình đang sống vì điều gì? Có lẽ, sau ngưỡng tuổi 50, thành công lớn nhất không còn là kiếm được bao nhiêu tiền nữa, mà là mỗi sáng thức dậy thấy người vẫn ổn, lòng vẫn yên, ra đường thấy một nét đẹp tuyệt mỹ của tạo hóa vẫn còn ngoái đầu nhìn lại và hơn thế nữa, vẫn còn đủ sức khỏe để ngắm nhìn thành phố mình sống gắn bó đổi thay từng ngày.
Nhịp sống của bạn tôi giờ đây đã chậm lại thấy rõ. Những bữa ăn đong đếm nhẹ nhàng, những giờ nghỉ ngơi đúng nghĩa và sự lắng nghe chăm chú từng nhịp đập cơ thể. Chẳng có điều gì quá phô trương, nhưng tôi nhận ra một điều may mắn đến diệu kỳ, bạn đã kịp nhận lấy một cơ hội để lật sang một trang đời hoàn toàn khác. Và có lẽ, bài học vô giá nhất bạn gặt hái được sau tất cả không chỉ là việc vừa chiến thắng một cơn biến cố, mà là từ đây, bạn đã biết tự tay chọn cho mình một nếp sống lành mạnh và tĩnh lặng hơn.
Tôi viết lại câu chuyện của bạn tôi, cũng là câu chuyện như chính tôi và nhiều người trong chúng ta, không phải để than thở hay tìm kiếm sự đồng cảm riêng cho cá nhân. Tôi chỉ mong ai đó khi đọc được những dòng này, giữa nhịp sống hối hả và những vội vã lo toan, có thể thong thả dừng lại một chút. Để thở sâu hơn, để lắng nghe những thầm lặng của cơ thể, và để trân trọng từng khoảnh khắc bình yên bên gia đình khi ta vẫn còn đủ khỏe mạnh. Đừng đợi đến khi các biến cố như trên thì mới nhận ra. Trên đời này, món quà vô giá nhất chính là sức khỏe và sự bình an.